Para disa vitesh një lajm bëri xhiron e mediave: studiues kinezë kishin zhvilluar një vaksinë kundër kariesit. Tingëllon joshëse – thjesht të vaksinohesh dhe të mos kesh më kurrë vrima. Por si duket në të vërtetë situata sot, disa vite më vonë?
Për çfarë u bë kërkimi
Ideja në thelb është e kuptueshme. Kariesi shkaktohet nga bakteret, sidomos nga Streptococcus mutans. Këto baktere e shndërrojnë sheqerin në acid, i cili sulmon smaltin e dhëmbit. Një vaksinë duhej ta nxiste sistemin imunitar t'i luftonte pikërisht këto baktere, para se ato të bënin dëm.
Në Wuhan Institute of Virology u testua një proteinë fuzioni, e cila te minjtë dhe brejtësit arriti të ulte shkallën e kariesit. Studiuesit kombinuan proteinat sipërfaqësore të bakterit me një molekulë bartëse, e cila duhej të forconte përgjigjen imunitare.
Çfarë ndodhi me të
Shkurt: jo shumë. Rezultatet në provat me kafshë ishin premtuese, por kalimi te njeriu deri tani nuk ka pasur sukses. Një problem kryesor ishin reaksionet inflamatore – vaksina shkaktonte reaksione imunitare të padëshiruara, të cilat nuk ishin të pranueshme për përdorim klinik. Edhe flora e gojës është më komplekse nga ç'mendohej: ajo përbëhet nga qindra lloje bakteresh, dhe të çaktivizosh me shënjestër vetëm njërin prej tyre, pa prishur ekuilibrin, është më e vështirë nga sa shpresohej.
Deri sot nuk ekziston asnjë vaksinë e miratuar kundër kariesit në botë, dhe, sa dimë, nuk është në zhvillim as ndonjë studim klinik i fazës III. Tema nuk është hequr nga kërkimi shkencor, por është ende shumë larg gatishmërisë për treg.
Çfarë i mbron vërtet dhëmbët tuaj
Edhe pa vaksinë, kariesi mund të parandalohet shumë efektshëm. Mjetet nuk janë spektakolare, por janë të provuara:
Fluori forcon smaltin e dhëmbit dhe e bën atë më rezistent ndaj sulmeve të acidit. Pasta e dhëmbëve me fluor është mbrojtja më e thjeshtë dhe më e dokumentuar. Në praktikën tonë mund ta mbrojmë smaltin edhe më tej me një llak fluori – veçanërisht i dobishëm te fëmijët dhe te pacientët me rrezik të shtuar për karies.
Ushqimi luan një rol të madh. Vendimtare nuk është vetëm sasia e sheqerit, por edhe sa shpesh gjatë ditës dhëmbët vijnë në kontakt me të. Kush ha vazhdimisht diçka të ëmbël ndërmjet vakteve ose pi pije të sheqerosura, u jep baktereve ushqim gjatë gjithë ditës.
Kontrolli i rregullt dhe profilaksia i kapin problemet para se të bëhen të kushtueshme. Gjatë pastrimit profesional të dhëmbëve heqim depozitimet në vende që ju nuk i arrini dot me furçën e dhëmbëve. Dhe gjatë ekzaminimit parandalues e dallojmë kariesin në fazat e hershme – shpesh edhe para se të krijohet një vrimë.
Këshilla jonë
Mos prisni vaksinën. Kujdesi i mirë për dhëmbët, më pak sheqer ndërmjet vakteve dhe terminet e rregullta te dentisti mbeten ende mbrojtja më e mirë kundër kariesit. E thjeshtë, por efektive.
Doni të dini sa i lartë është rreziku juaj personal për karies? Caktoni një termin – e shohim bashkë.
